Ratusz Konin

Ratusz w Koninie to klasycystyczny budynek z początku XIX wieku, który stoi u zbiegu ulic 3 Maja i Wiosny Ludów na tzw. Małym Rynku. Wzniesiony po wielkim pożarze miasta w 1796 roku, reprezentuje okres pruskich reform urbanistycznych i stanowi jeden z lepiej zachowanych przykładów architektury urzędowej z tamtego czasu w Wielkopolsce. Dziś mieści siedzibę Biura Rady Miasta i Wydziału Oświaty, ale dla zwiedzających pozostaje ciekawym punktem spaceru po konińskiej Starówce.

Historia konińskich ratuszów – od gotyku do klasycyzmu

Konin miał swój ratusz już w średniowieczu, prawdopodobnie od końca XIII wieku. Jak w większości miast, stał wtedy pośrodku rynku – tam gdzie dziś rozciąga się plac Wolności. Gotycki gmach pełnił swoją funkcję przez wieki, przetrwał najazd krzyżacki w 1331 roku, ale nie udało mu się uniknąć zniszczenia w 1707 roku podczas wojny północnej.

W latach osiemdziesiątych XVIII wieku zbudowano nowy ratusz, znów w centrum rynku. Przetrwał zaledwie kilkanaście lat. W 1796 roku wielki pożar strawił większość zabudowy Konina wraz z budynkiem ratusza. To był moment przełomowy dla układu urbanistycznego miasta.

Władze pruskie, które wówczas zarządzały tym terenem, postanowiły zerwać ze średniowieczną koncepcją miasta. Zamiast odbudowywać ratusz na środku rynku, zdecydowały o przeniesieniu go w nowe miejsce – na skraj starego układu miejskiego, do zbiegu ulic Królewskiej i Nowej. Projekt powierzono Andrzejowi Pelletierowi, a budowa trwała od 1796 do 1803 roku.

Konin przez kilkadziesiąt lat XVIII wieku w ogóle nie miał ratusza – władze miasta i mieszkańców nie stać było na odbudowę po kolejnych zniszczeniach wojennych i epidemiach.

Architektura i wygląd budynku

Ratusz zbudowano w stylu klasycystycznym, charakterystycznym dla epoki oświecenia. To dwukondygnacyjny gmach wzniesiony na planie trapezu, który zwęża się w kierunku fasady. Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest front ozdobiony czterema masywnymi kolumnami toskańskimi, które podtrzymują trójkątny fronton z herbem Konina.

Nad dachem wznosi się niewielka wieża zegarowa dobudowana w 1829 roku, licowana drewnem. To właśnie ona nadaje budynkowi charakterystyczny sylwetę i sprawia, że ratusz wyróżnia się w panoramie Starego Miasta. Zegar, który odmierza czas mieszkańcom Konina, ma ciekawą historię – pochodzi z zamkniętego klasztoru cystersów w pobliskim Lądzie nad Wartą.

Wnętrza ratusza, choć przebudowane, zachowały kilka oryginalnych elementów. Szczególnie wyróżnia się Sala Rady Miejskiej ze stiukowym plafonem z 1840 roku. Witraże zdobiące okna pochodzą z początku XX wieku i powstały podczas renowacji przeprowadzonej w latach 1916-1917.

Hejnał Konina i tradycje miejskie

Codziennie w południe z wieży ratusza rozbrzmiewa hejnał miasta Konina. Melodię skomponował Witold Friemann, a wykonuje ją cysterski dzwon przeniesiony z klasztoru w Lądzie. To jeden z tych miejskich rytualów, które nadają miastu charakteru i łączą przeszłość z teraźniejszością.

W ratuszu odbywają się sesje rady miejskiej i posiedzenia komisji samorządowych. Okazjonalnie organizuje się tu uroczystości miejskie i koncerty kameralne, które wykorzystują akustykę historycznych wnętrz.

Wznosząca się nad dachem wieża zegarowa kryje dzwon ze skasowanego klasztoru cystersów w Lądzie – każdego dnia kolejne godziny obwieszczane są miastu czystym dźwiękiem cysterskiego dzwonu.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy ratusza

Za ratuszem, na jego zapleczu, znajdowały się niegdyś miejskie jatki – kramy konińskich kupców. Budynek kramny wzniesiono na początku XIX wieku na planie podkowy. Choć nie pełni już swojej pierwotnej funkcji, stanowi ciekawy element historycznej zabudowy.

Plac przed ratuszem, zwany Małym Rynkiem, to dobry punkt wyjścia do spaceru po konińskiej Starówce. Stąd blisko do placu Wolności – dawnego głównego rynku miasta, gdzie kiedyś stały poprzednie ratusz. Okoliczne uliczki zachowały układ urbanistyczny z różnych epok, co sprawia, że spacer po tej części miasta przypomina wędrówkę przez historię.

Dla kogo to miejsce

Ratusz w Koninie zainteresuje przede wszystkim miłośników architektury klasycystycznej i osób fascynujących się historią małych miast wielkopolskich. Nie jest to muzeum ani atrakcja z przewodnikiem – budynek pełni funkcje urzędowe, więc zwiedzanie ogranicza się do podziwiania zewnętrznej architektury i spaceru po okolicy.

Warto tu zajrzeć podczas wędrówki po Koninie, zwłaszcza jeśli planuje się zwiedzanie innych zabytków miasta czy pobliskiego Lądu nad Wartą z jego słynnym opactwem cystersów. Dla rodzin z dziećmi może być to punkt na trasie spaceru, gdzie warto zatrzymać się na chwilę, by posłuchać hejnału w południe.

Informacje praktyczne – jak dotrzeć do ratusza

Ratusz znajduje się w centrum Konina przy zbiegu ulic 3 Maja i Wiosny Ludów, na placu zwanym Małym Rynkiem. Z dworca PKP do Starówki jest około 1,5 kilometra – można dojść pieszo w kwadrans lub dojechać autobusem miejskim.

Budynek jest dostępny z zewnątrz przez cały czas – można obejść go dookoła, zrobić zdjęcia i podziwiać architekturę. Jeśli chodzi o wejście do środka, ratusz pełni funkcje urzędowe, więc dostęp mają głównie pracownicy i osoby załatwiające sprawy w Wydziale Oświaty czy Biurze Rady Miasta. Okazjonalnie, podczas koncertów kameralnych czy uroczystości miejskich, wnętrza są otwarte dla publiczności – warto śledzić informacje na stronie miasta.

Na zwiedzanie samego ratusza wystarczy 15-20 minut, ale warto połączyć to z dłuższym spacerem po konińskiej Starówce. W okolicy znajdują się kawiarnie i restauracje, gdzie można odpocząć po zwiedzaniu. Parking dostępny jest przy placu Wolności, kilkaset metrów od ratusza.

Ratusz został wpisany do rejestru zabytków w 1953 roku i pozostaje jednym z najcenniejszych przykładów klasycystycznej architektury urzędowej w Koninie. Dla osób planujących dłuższy pobyt w regionie, warto połączyć wizytę z wycieczką do Lądu nad Wartą, skąd pochodzi słynny zegar z wieży ratuszowej – to zaledwie kilkanaście kilometrów od Konina.